Aldatma, Şüphe, Yalan
Şekil 53 Görmedim, duymadım, Söylemedim
Birisinin yalan söylediğini nasıl anlarsınız? Sözel olmayan aldatma işaretlerinin anlaşılması edinilebilecek en önemli gözlem becerilerinden biri olabilir. Öyleyse ne tür aldatma işaretlerini yakalayabiliriz?
En yaygın kullanılan aldatma işaretlerinden birisi şu üç maymunla ilgili olandır. Buradaki eli yüze götürme hareketleri insanların yaptıkları aldatma hareketlerine (Şekil 53) benzerler. Başka bir deyişle yalan veya aldatma hareketlerini görür, söyler ve duyarsak genellikle gözlerimizi, ağzımızı ve kulaklarımızı ellerimizle örtmeye çalışırız. Çocukların bu bariz aldatma hareketlerini çok açık şekilde kullandıklarından bahsetmiştik. Küçük bir çocuk yalan söylüyorsa sözcüklerin ağzından çıkmasını engellemek için ağzını elleriyle örtecektir. Kendisini azarlayan ebeveynini dinlemek istemiyorsa elleriyle kulaklarını kapatacaktır. Bakmak istemediği bir şey gördüğündeyse elleriyle veya kollarıyla gözlerini kapatacaktır. Yaş ilerledikce eli yüze götürme hareketleri daha rafine ve daha az anlaşılır hale gelseler de birisi yalan söylerken, bir başkasını korurken veya bir aldatmaya tanık olurken bu hareketler yapılmaya devam edilir. Aldatma aynı zamanda şüphe, belirsizlik, yalan veya abartma anlamına da gelebilir.
Birisi bir eli yüze götürme hareketi yaptığında bu her zaman onun yalan söylediği anlamına gelmez. Ancak sizi aldatıyor olabileceğini gösterir ve şüphelerinizi kontrol etmek için diğer hareket gruplarını gözlemeniz yeterli olabilir. Eli yüze götürme hareketlerini tek başlarına yorumlamamanızda fayda var.
Dr. Desmond Morris bir gerçek hayatı canlandırma durumunda hastalarına sağlık durumları hakkında yalan söylemeleri istenen hemşireler üzerinde araştırmalar yapan Amerikalı araştırmacılardan bahsetmiştir. Hastalarına yalan söyleyen hemşireler eli yüze götürme hareketlerini hastalarına doğru söyleyen hemşirelere göre daha sık yapmışlardır. Bu bönemde eli yüze götürme hareketlerinin türlerine bakılmakta ve hangi durumlarda yapıldıkları tartışılmaktadır.
